Dyrektor Szkoły Podstawowej w Bystrej
mgr Marcin Juszczęć
dyrektor szkoły, nauczyciel chemii
1 września 2017 roku.
historia szkoły rozwiń/zwiń
Historia szkoły ludowej jest nierozerwalnie związana z istnieniem wsi. Bystra liczy sobie 635 lat. Założona została przez króla Kazimierza Wielkiego na tzw. "surowym korzeniu". Topografię przyjęto od bystrego położenia wioski. Pierwsi osadnicy pojawili się w XIV wieku. Wybitną rolę w osiedlaniu wsi odegrali benedyktyni tynieccy, biskupi krakowscy oraz rycerze z rodu Gryfitów i Odrowąż-Pieniążków.
14.VIII.1369 r. król Kazimierz Wielki przekazuje sołectwo we wsi Bystra Piotrowi nazwiskiem B
ocha z Sącza. W XVI wieku Bystra była wsią królewską, później sołectwo zostało wykupione przez pana feudalnego. Dwór zaczął odgrywać coraz większą rolę. Chłopi zmuszani do odrabiania pańszczyzny cierpieli niedostatek. Przerażająca bieda i głód to nieodłączny obrazek z życia XVIII- i XIX-wiecznej wsi galicyjskiej. Powszechna emigracja na drugi kontynent w poszukiwaniu lepszego życia to skutek owej nędzy. Była to wieś typowo rolnicza; uprawa roli, a później hodowla bydła stanowiła podstawę utrzymania rodziny chłopskiej.
Od 1860 roku Bystra wchodzi w skład Powiatu Gorlickiego. W połowie XIX zaledwie kilka osób we wsi potrafiło czytać, jeszcze mniej pisać. W takich okolicznościach wieś podejmuje decyzję o budowie szkoły.
Najstarszy dokument obrazujący kolejne lata ponad100-letniej historii szkoły to istniejąca do dziś KRONIKA, w której pierwszy zapis pochodzi z 1869 roku. Wtedy też rozpoczęto budowę szkoły. Był to niewielki, drewniany budynek, w którym mieściła się jedna izba lekcyjna.Z kroniki: "W roku 1870 nowowystawiony budynek poświęcił ks. Józef Radecki, proboszcz z Szymbarku - wielki przyjaciel i opiekun szkolnictwa i nauczycielstwa, który przyczynił się najwięcej do tego, że gmina dała się wreszcie nakłonić do zbudowania szkoły, tudzież zobowiązała się płacić na utrzymanie nauczyciela 94 zł rocznie..."
Odtąd Wysoka Rada Szkolna Krajowa mogła mianować kierowników i nauczycieli na tzw. posadę "stałą" (na okres kilku lat), a Rada Szkolna Okręgowa zatrudniała nauczycieli na tzw. posadę "tymczasową" (na okres jednego roku szkolnego). W ten sposób do wybuchu I wojny światowej pracowało w Bystrej 30 nauczycieli.
Od 1899r. funkcję kierownika tymczasowego szkoły pełnił Jan WALTER. Rok później dostał mianowanie na etat stały kierownika; funkcję tę pełnił do roku 1912.
W kolejnym roku nowym kierownikiem tymczasowym (później stałym) zostaje zamianowany Bolesław WĄSACZ.
Z kroniki: " W maju 1895 roku przystąpiono do budowy nowej szkoły murowanej.(...)Budowę wyprowadzono pod dach i przykryto dachówka niepołomicką..."
21.IX.1896r. - Z kroniki: "rozpoczęto naukę w nowym budynku szkolnym, w którym mieściły się 2 izby lekcyjne i tak było do roku 1946, kiedy to dołączono 3 izbę, zrobioną kosztem mieszkania nauczyciela."
XI.1897 rok - Z kroniki: "Poświęcono budynek szkolny przy współudziale ówczesnego Inspektora szkolnego pana J. Ciejki, księdza J. Markowicza proboszcza z Szymbarku, miejscowego nauczycielstwa i reprezentacji gminnej."
Był tam również ówczesny dziedzic wsi Bystra - p. Henryk Groblewski właściciel malowniczego dworu ziemskiego z końca XIX wieku. Dwór był jedną z trzech posiadłości tej rodziny ziemiańskiej o pięknych tradycjach polskości i patriotyzmu związanej m.in. z Powstaniem Listopadowym. Te tradycje kultywowała ostatnia właścicielka dworu Stanisława Groblewska, biorąc czynny udział w ruchu oporu na terenie wsi Bystra w czasie II wojny światowej. Kiedy p. Henryk Groblewski czytywał wieczorami miejscowym chłopom kolejne fragmenty powieści "Ogniem i mieczem" Henryka Sienkiewicza drukowane w ówczesnej krakowskiej gazecie "Czas", z pewnością nie przypuszczał, że za kilkadziesiąt lat (dokładnie w roku 1946) w jego ziemiańskim dworze zostanie utworzona szkoła rolnicza (dzisiaj Technikum Rolnicze) i uczyć się w niej będą kolejne pokolenia mieszkańców wsi Bystra.
Powróćmy znowu do historii szkoły ludowej w Bystrej, która często była niemym świadkiem burzliwych wydarzeń z życia zarówno społeczności lokalnej, jak i całego kraju. Rok 1914 - z kroniki: "Dnia 29.VI.1914r. zostaje zamordowany arcyksiążę Ferdynand w Sarajewie, co staje się przyczyną wybuchu I wojny światowej. Zarządzona zostaje powszechna mobilizacja, na którą powołany został m.in. tutejszy Bolesław WĄSACZ - kierownik szkoły. W pomieszczeniach szkoły znajdowały się kancelarie dowództwa wojsk austriackich."
Rok 1915 - szkoła jest niemym świadkiem jednej z najkrwawszych bitew w Europie w czasie I wojny światowej - majowej Bitwy pod Gorlicami, gdzie starły się ze sobą mocarstwa: Austro-Węgry i Niemcy przeciw Rosji. Jedno z największych tego rodzaju zdarzeń w czasie I wojny światowej pozostawiło po sobie kilkadziesiąt tysięcy poległych po obu stronach. Dziś cmentarze, położone malowniczo na wzgórzach rozrzucone są niemal po całej ziemi gorlickiej..."
Mijają cztery ponure lata wojny...Nadchodzi rok 1918 - Z kroniki: " Po 4 latach powraca z rosyjskiej niewoli Bolesław WĄSACZ do zdewastowanej, ograbionej szkoły."
Rok 1918 - Z kroniki: "Naród polski stał się wolnym i niepodległym(...) Szkoła przybiera charakter polski(...) do szkoły powraca język polski. Następuje żmudny etap odbudowy państwa polskiego po 123 latach zaborów." Po roku 1918 Bystra pod względem administracyjnym stanowi jedną całość, którą zarządza miejscowy zarząd gminy na czele z wójtem. Rok 1922 - wieś zostaje przydzielona do województwa krakowskiego. W tym samym roku ma miejsce poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę kościoła.
22.IX.1925r. odbyła się uroczystość poświęcenia oddanego do użytku publicznego neogotyckiego kościoła pod wezwaniem św. Józefa Oblubieńca NMP.
25.VII.1926r. ks. bp Leon Wałęga wyznaczył ks. Piotra Mikę na proboszcza w Bystrej, która ciągle jeszcze należała do Szymbarku. Dopiero 10.V.1927r. ks. bp L. Wałęga przemienił "kościół filialny" w Bystrej na samodzielną parafię.
Lata międzywojenne to bardzo trudny okres w życiu mieszkańców Bystrej. Wioska była przeludniona - Z kroniki: "Sytuacja jest bardzo ciężka, panuje nędza, niektórzy angażują się do pracy w miejscowym dworze, gdzie dziedzicem jest p. Zygmunt Groblewski."
Rok 1926 - kuratorium szkolne reorganizuje tutejszą szkołę 4-klasową na 3-klasową. Rok 1929 – 8 czerwca - Z kroniki: "Odbyła się konferencja rejonowa, której przedmiotem była m.in. lekcja geografii prowadzona przez p. Teresę Kluskównę, nauczycielkę, która przepracowała jako pedagog 50 lat w tej szkole, ucząc 4 pokolenia mieszkańców Bystrej." Rok 1934 - z kroniki: "Wieś nawiedza tragiczna w skutkach klęska powodzi."
Lata 30-te przyniosły ze sobą m.in. reorganizację szkolnictwa, polegającą na utworzeniu trzech szczebli 6-klasowej szkoły powszechnej i Gimnazjum.
Rok 1937 - Z kroniki: "Nauka w szkole była odpowiednio zorganizowana. Materiał naukowy został w zupełności wyczerpany. Szkoła postawiona na właściwym stopniu rozwoju (...) Zorganizowano Szkolną Kasę Oszczędności i Kramik Szkolny, działa biblioteka uczniowska."
Rok 1938 - Z kroniki: "Ujemnie na frekwencję wpływa to, że dziatwa jest używana do pracy w gospodarstwie, a przymus szkolny nie jest wykonywany (...)"
Rok 1939 - z kroniki: "1.września rozpoczęła się II. wojna światowa. Po 2 tygodniach Niemcy i Moskale zajęli Polskę..."
Nauka w szkole rozpoczęła się dopiero I grudnia i trwała niemal nieprzerwanie do końca wojny. We wsi tworzy się ruch oporu, okupant dokonuje zemsty. Kilkanaście osób wywieziono do Niemiec na roboty. Z rąk hitlerowców ginie ob. Pyrek.
Nadchodzi rok 1944 - umiera długoletni, zasłużony dla szkoły jej kierownik Bolesław WĄSACZ.
Rok 1945 - z kroniki: "Nauka mimo silnych nalotów odbywała się normalnie. (...)Dnia 12, 13, 14. stycznia gwałtownie cofa się w nieładzie armia wroga (...) Dnia 15.stycznia o 6-tej rano przyszły do wsi pierwsze patrole sowieckie. (...) 9.V.1945 r. kończy się potęga Niemiec, pada Berlin. Do Warszawy przyjeżdża z Lublina rząd polski." Lata powojenne to okres burzliwych przemian społecznych, ekonomicznych i gospodarczych we wsi.
Rok 1946 - Z kroniki " przynosi reorganizację szkolnictwa." "W naszej wiosce została zorganizowana Szkoła Rolnicza w dawnym majątku p. Kazimiery Groblewskiej.(...) Powstały Komitet Parcelacyjny podzielił grunt dworski między mieszkańców."
" Kierownikiem szkoły była Zofia Wąsaczowa, która przepracowała w Bystrej ponad 30 lat.(...) Dzieci zaopatrują się w podręczniki same, bądźteż przez nauczycieli.(...) W roku tym ma miejsce wydarzenie wielkiej wagi historycznej, mianowicie po raz pierwszy w odrodzonej Ojczyźnie odbywają się wybory do Sejmu.(...) Wioskę zamieszkuje ok. 2000 osób. Coraz więcej ludzi znajduje zatrudnienie w gorlickich zakładach przemysłowych. W samej wsi buduje się coraz więcej budynków z cegły."
Z kroniki: - W 1954r. - powołano Komitet Rozbudowy Szkoły, który rozpoczyna działalność w 1956r. inspirowany przez ówczesnego kierownika pana Eugeniusza Smędowskiego. Szczególne zasługi w dziele budowy szkoły położyli: przewodniczący Komitetu Antoni Bulsiewicz, Antoni Jarek, Franciszek Migacz, Wojciech Dąbrowski.15.XI.1959r. - zostaje oddany do użytku jednopiętrowy, murowany budynek szkoły z nowoczesnymi dużymi salami i wodą bieżącą.
W 1960r. - Uruchomiona zostaje pierwsza linia autobusowa. Z inicjatywy nauczyciela J. Wojtasa powstaje Społeczny Komitet Budowy Stadionu i już 30. kwietnia odbyła się I. Spartakiada 1000-lecia.
1961-1964 - To okres unowocześniania sprzętu szkolnego, metod nauczania, współpracy ze środowiskiem. Wprowadzono wtedy w szkole mundurki i tarcze.
20.IX.1964r. - Następuje otwarcie stadionu, prężnie działa Młodzieżowa Szkółka Sportowa.
W 1969/70 r. - Szkoła organizuje wielką uroczystość 600-lecia wsi i 10-lecia nowej szkoły.
W 1970/71 r. - Odchodzi ze stanowiska dyrektor p. Eugeniusz Smędowski, a na jego miejsce zostaje powołana p. Amelia Smędowska. W tym roku powstaje Społeczny Komitet Rozbudowy Szkoły z przewodniczącym R. Osioł. Przystąpiono do rozbudowy szkoły. Duże zasługi oddali szkole: R. Osioł, J. Piechota, E. Olech, F. Dąbrowski, A. Zieliński. Wiele prac wykonywali sami uczniowie.29.XII.1974r. - Oddana zostaje do użytku druga część budynku. Na tej uroczystości nadano szkole imię Juliusza Słowackiego. W 1983r. - Po raz pierwszy w historii szkoły obchodzono Święto Szkoły. Powstał wtedy hymn naszej szkoły ułożony przez uczennicę Agnieszkę Gucwa.
Hymn szkoły – fragment
A nasz patron to Słowacki,
Wielki pisarz mądrych ksiąg.
Z jego życia przykład bierzmy
Oraz z pracy jego rąk.
Ref: Bystro, Bystro wiosko nasza!
Piękny jest krajobraz twój,
Piękne lasy i doliny,
Piękna także szkoła twa.
1.VI.1987r. - Z kroniki: "Odbyła się uroczystość patrona szkoły. Praca wychowawcza szkoły opiera się na dorobku patriotycznej twórczości patrona. Uczniowie dwukrotnie brali udział w Ogólnopolskim Zlocie Szkół noszących imię J. Słowackiego w 1984r. we Włocławku i w Miłosławiu.1987r. - Dyrektorem szkoły zostaje p. mgr M. Hycnar, a po trzech latach funkcję tę pełni przez dwa lata p. mgr K. Wożniak.
W 1990r - Szkoła zorganizowała wielką galę z okazji 120-lecia szkoły w Bystrej udziałem byłych dyrektorów i nauczycieli.
W 1992r. - Dyrektorem szkoły zostaje p. mgr M. Balicki, który pełnił tę funkcję do 2007 roku.
W ostatnich latach szkoła osiągała duże sukcesy w wielu dziedzinach takich jak: konkursy przedmiotowe, działalność plastyczna, sportowa, twórczość poetycka. Na konkursach i olimpiadach plastycznych młodzież naszej szkoły zdobywała czołowe miejsca w gminie i województwie.
We wrześniu 1999r. zorganizowany został plener "Mała Ojczyzna pędzlem malowana". Uczniowie z okolicznych szkół mieli okazję poznać zabytki i piękno Bystrej, co służy popularyzacji naszej wsi.
Od kilku lat uczniowie biorą udział w konkursach na: "Palmy wielkanocne", "Najładniejsze pisanki" czy też w Przeglądach Kolędniczych. Uczniowie wyróżniają się w sporcie. Biorą udział w różnych imprezach sportowych zajmując dobre miejsca. Sprzyja to wyławianiu i rozwojowi młodych talentów. W konkursach recytatorskich nasi uczniowie osiągali duże sukcesy zajmując kilkakrotnie I. miejsce na terenie gminy, a także wysokie pozycje w województwie. Wielu uczniów brało udział w różnych konkursach przedmiotowych plasując się na dobrych miejscach w gminie i zdobywając cenne nagrody. Te sukcesy uczniów możliwe są dzięki wielkiemu zaangażowaniu i wkładowi ogromnej pracy naszej kadry nauczycielskiej. Wielu nauczycieli pracuje w tej szkole ponad 20 lat, a p. M. Orzechowska przepracowała 32 lata. Poświęciła wiele serca i sił dla dzieci i środowiska.
W roku szkolnym 1999/2000 wkroczyliśmy w nowy okres. W związku z reformą przekształcono 8-letnią szkołę podstawową w 6-letnią i 3-letnie gimnazjum. Klasa gimnazjum w Ropicy Polskiej istniała jako oddział filialny w naszej szkole. Do ciekawostek należy zaliczyć fakt, że również w 1933r. przemianowano szkołę w Bystrej na 6-letnią Szkołę Podstawową. Wracamy zatem do źródeł - historia, jak widać, lubi się powtarzać.
W historii szkoły i wsi szczególne miejsce zajmują ludzie, którzy na trwale zapisali się w pamięci środowiska: Bolesław Wąsacz - pełnił funkcję kierownika szkoły od 1913r. do 1939r. Położył duże zasługi w szerzeniu oświaty na wsi. Brał czynny udział w dwóch wojnach, był więźniem w niewoli sowieckiej. Spoczywa na tutejszym cmentarzu.
Państwo Amelia i Eugeniusz Smędowscy. Od 1954r. p. E.Smędowski pełnił funkcję kierownika szkoły, z pełnym zaangażowaniem przystąpił do budowy szkoły, włączając w to dzieło niemal całą wieś. Dla szkoły i środowiska poświęcił dużo czasu, wysiłku i serca. Był promotorem wielu akcji społecznych dla Bystrej. Zorganizował Uniwersytet Ludowy, przyczynił się do naprawy drogi, uruchomienia pierwszej linii autobusowej, budowy budynku gromadzkiego i wielu innych. Od 1970/71 r. funkcję dyrektora szkoły obejmuje jego żona Amelia i z dużym zaangażowaniem przystępuje do budowy drugiej części budynku szkolnego, doprowadzając do jego ukończenia. Za jej staraniem utworzona została Biblioteka Wiejska, która działała bardzo prężnie. Wzorowa, patriotyczna i obywatelska postawa ówczesnej dyrektorki przyczyniła się do powstania w naszej wsi nowoczesnej, dobrze wyposażonej szkoły osiągającej sukcesy w wychowaniu i kształceniu młodzieży. Pracowała w Bystrej przez 34 lata wychowując kilka pokoleń.
Teresa Kluskówna - to legendarna postać w pamięci mieszkańców wsi. Przepracowała w szkole 50 lat od 1917. Do 1967r. jako nauczycielka, a także przez kilka lat pełniła funkcję kierownika szkoły. Uczyła cztery pokolenia Bystrzan. Z wielkim oddaniem poświęcała się pracy na rzecz szkoły i środowiska. Była wzorem godnym naśladowania.
Jan Wojtas - wieloletni nauczyciel wychowania fizycznego w szkole, wielce zaangażowany działacz na rzecz rozwoju sportu na terenie wsi. W 1960r. powołał Społeczny Komitet Budowy Stadionu obejmując jego przewodnictwo. W 1964r. doprowadza do otwarcia stadionu. Od 1960r. prowadzi Młodzieżową Szkółkę Sportową. Z wielkim zapałem organizuje letnie i zimowe spartakiady. Młodzież naszej wsi pod jego opieką wyróżniła się na wielu zawodach powiatowych, wojewódzkich i igrzyskach zimowych zdobywając dyplomy i medale. Jego wychowanki Zofia Myśliwy i Dorota Szura zdobyły srebrne medale na Ogólnopolskich Igrzyskach Zimowych w Gołdapi. W kronikach szkolnych zwany jest "Judymem sportu w Bystrej".
Nie sposób pominąć całe rzesze mieszkańców Bystrej, którzy pracowali społecznie na rzecz budowy szkoły i rozwoju wsi. Kroniki szkolne dokumentują roboczo-dniówki wykonane przy budowie budynku i zwózce materiałów. Ta praca oraz poświęcenie są godne szacunku. Szkoła w całej swojej historii może się poszczycić bardzo dobrą współpracą ze środowiskiem, które zawsze przychodziło szkole z pomocą. Z naszej wiejskiej szkółki wyszli wielcy ludzie, którzy po ukończeniu studiów są rozsiani po całej Polsce. Teraz śmiało przyznają się do swych bystrzańskich korzeni. A są wśród nich lekarze, adwokaci, artyści estradowi, poeci itp. I chociaż nie było TV, Internetu, a nauczyciele mieli często ukończone tylko średnie szkoły pedagogiczne, jednak szkoła była prężna duchem, zwarta, zjednoczona i swoje idee godnie przekazywała swym uczniom.
...Życie będzie teraz pisało dalszą historię szkoły i wsi. Referat wygłoszony przez dyrektora szkoły mgr Marka Balickiego w dniu 03.05.2000 r. podczas uroczystej sesji Rady Gminy Gorlice z okazji 630-lecia Wsi Bystra i 130-lecia Szkoły Podstawowej.
Referat wygłoszony przez mgr Marka Balickiego w dniu 03.05.2000 r. podczas uroczystej sesji Rady Gminy Gorlice z okazji 630-lecia Wsi Bystra i 130-lecia Szkoły Podstawowej.
Szanowni Państwo!Droga Młodzieży!
Mam zaszczyt w dniu dzisiejszym, podczas uroczystej Sesji Rady Gminy Gorlice połączonej z obchodami rocznicy Konstytucji 3-ego Maja przybliżyć Państwu historię naszej wsi i szkoły z okazji 130-lecia utworzenia Szkoły Ludowej i 630-lecia założenia wsi. Pozwólcie, że w pewnym skrócie przybliżę historię, tradycję i dzieje wsi Bystra. Bystra, to wieś lokowana przez Kazimierza Wielkiego w 1369 r. na tzw. „surowym korzeniu". Na początku swego istnienia zaliczana była w obszar Ziemi Bieckiej, później weszła w skład utworzonego powiatu gorlickiego w 1860 r. Region ten był typowo rolniczy.
Chłopi uprawiali ziemię siejąc żyto, pszenicę, orkisz, owies, rzepę. Około 1800 r. chłopi zaczynają uprawiać ziemniaki. Do pierwszej wojny światowej w sposobie uprawy roli, przeważały metody tradycyjne, które dopiero w okresie międzywojennym zaczęły z wolna ustępować. Narzędzia jakich używano to radło, socha, lemiesz. Pod koniec XIX w. używano wyłącznie pługów zaopatrzonych w „kolce” z kołami wykonanymi z giętkiego jałowca bez użycia żelaznych obręczy. Dopiero bezpośrednio przed I wojną zaczęto stosować pługi z elementami żelaznymi.
Wieś Bystra słynęła z pięknych ludowych strojów, wyrobów garncarskich, tkactwa, wielu pięknie rzeźbionych kapliczek przydrożnych. Wieś posiadała: dwór, szkołę, młyn, tartak, nie miała jednak swojego kościoła. Początkowo Bystra należała do parafii w Szymbarku. Budowę kościoła rozpoczęto w 1922 r. Poświęcenie nowo wybudowanego kościoła odbyło się 22 listopada 1925r. Pierwszym proboszczem został ks. Paweł Mika.W gminie Bystra sprawami finansowymi i problemami bieżącymi zajmował się naczelnik - Wójt oraz radni.
W latach 1906-1936 w gminie Bystra byli następujący naczelnicy - wójtowie: Piotr Wójcik, Józef Dusza, Piotr Olecha, Jan Kosecki i Józef Myśliwy. W latach 1934 na terenie państwa polskiego została wprowadzona ustawa o gminach zbiorowych. Przeprowadzono reorganizację likwidując obecne gminy jednostkowe.
Gmina Bystra stała się gromadą należącą do gminy Glinik Małopolski, powiat gorlicki. Do nowej gminy należały: Bystra, Stróżówka, Ropica Polska, Sokół, Kobylanka, Glinik Małopolski i Zagórzany. Pierwszym sołtysem okresu międzywojennego został wybrany Józef Myśliwy wcześniej wójt gminy. W 1866 r. władze szkolne podjęły pierwsze działania zmierzające do założenia Szkoły, jednak napotykały na wiele trudności.
Dopiero w 1869 r. przystąpiono do budowy Szkoły, przyczynił się do tego ks. Józef Radecki proboszcz z Szymbarku, który do tego przedsięwzięcia nakłonił władze gminy. W 1870r. szkoła została oddana do użytku a aktu poświęcenia budynku szkoły dokonał ks. proboszcz Józef Radecki. Szkoła była na utrzymaniu gminy. W 1875r. wybrano Radę Szkolną Miejscową. W 19 lat od oddania szkoły do użytku, Rada Gminy Wsi z miejscową Radą Szkoły przystąpiła da zbierania funduszy na budowę nowego budynku. Stan techniczny szkoły utrudniał dalsze normalne prowadzenie zajęć dydaktycznych. Kosztorys oraz plan budowy nowej szkoły wykonał Pan Jan Wilczyński, budowniczy z Gorlic.
W maju 1895r. przystąpiono do budowy, którą ukończono 15 września 1896r. Budynek ten został zdewastowany podczas I wojny światowej. 20 września 1914 r. wojska austriackie wkroczyły do Bystrej, szkoła została zajęta na kancelarię pułku. Wojska austriackie stacjonowały w Bystrej do 4 października 1914 r., skąd ruszyły pod Przemyśl. 11 listopada 1914 r. pojawiły się w Bystrej pierwsze patrole Kozackie, wojska rosyjskie stacjonowały w Szymbarku i Ropicy Polskiej. Do Bystrej przyjeżdżały oddziały rosyjskie w celach rabunkowych zwłaszcza koni i żywności. 25 grudnia 1914 r. wojska austriackie powtórnie zajęły Bystrą, ustępując przed Moskalami. Wojsko przebywające w budynku szkolnym w dużym stopniu zniszczyło go. Rada Szkolna Miejscowa otrzymała dopiero pieniądze na odbudowę szkoły w 1919 r. Po odzyskaniu niepodległości szkoła przybrała charakter polski, najwięcej czasu zaczęto poświęcać nauce języka polskiego i historii. W 1922 r. podzielono Małopolskę na 4 województwa: krakowskie, tarnopolskie, lwowskie i stanisławowskie.
Powiat gorlicki został włączony do województwa krakowskiego, tak że szkoła w Bystrej podlegała pod kuratorium krakowskie. Bezpośrednio przed I wojną światową gmina Bystra gromadziła materiały i pieniądze na kolejną przebudowę szkoły. Jednak materiał budowlany wojsko zabrało na budowę okopów artylerii, a kwota pieniężna po zamianie na złote polskie okazała się bardzo niska. Mijały lata a szkoła nadal nie została przebudowana. Dopiero w latach 50-tych rozpoczęto budowę nowej szkoły.
Obecny jednopiętrowy budynek szkoły został oddany w 1959r., a druga jego część w 1974 r. Była to zasługa Państwa Amelii i Eugeniusza Smędowskich. W okresie gdy placówką kierowała Amelia Smędowska szkoła otrzymała imię Juliusza Słowackiego. Pierwszym nauczycielem był Henryk Wojna.
Pierwszym kierownikiem szkoły w latach 1899-1912 mianowanym przez Radę Szkolną Krajową został Jan Walter.
W 1913 roku Jan Walter zostaje kierownikiem 4 klasowej szkoły w Kobylance. W latach 1912-1939 kierownikiem szkoły jest Bolesław Wąsacz. Kolejnymi kierownikami szkoły byli:
w latach okupacji do 1948 r. Zofia Wąsacz,
w latach 1949-1951 funkcję kierownika pełni Teresa Kluskówna,
w latach 1952-1954 kierownikiem jest Franciszek Honc,
w latach 1955-1969 kierownikiem szkoły jest Eugeniusz Smędowski,
w latach 1969-1987 dyrektorem szkoły jest Amelia Smędowska,
w latach 1987-1990 dyrektorem szkoły jest mgr Mieczysław Hycnar,
w latach 1990-1992 dyrektorem szkoły jest mgr Krystyna Woźniak.
Szkoła Ludowa w Bystrej w początkowych latach funkcjonowała (1870-1879) była szkołą jednoklasową, następnie dwuklasową (1879-1924) potem czteroklasową (1924-1926) na skutek oszczędności w 1926 r. zamieniono ją na 3 klasową. Po reformie jędrzejewiczowskiej była szkołą II stopnia. Po II wojnie światowej była szkołą 7-mio, później 8 letnią. W obecnym roku: szkolnym uczy się w 9 oddziałach 180 uczniów, łącznie z ostatnim rocznikiem klasy ósmej. Zajęcia dydaktyczne prowadzi 17 nauczycieli. W okresie powojennym nastąpił dalszy rozwój wsi Bystra. Zwracam uwagę na kilka charakterystycznych dat:
w 1946r. na bazie dworu Groblewskich utworzono Technikum Rolnicze,
w 1950r. wybudowano budynek gromadzki,
w 1959r. została uruchomiona linia autobusowa oraz zabłysło we wsi światło elektryczne,
w 1964r. oddano do użytku stadion sportowy.
Obecny obraz wsi różni się bardzo od okresu przedwojennego, w krajobrazie znajdują się murowane domy, przybywa coraz więcej twardych nawierzchni dróg, wykonano-telefonizację i gazyfikację sołectwa. A obecnie w dniu dzisiejszym zostaje poświęcony Dom Ludowy, którego budowniczymi jest sołtys wsi, radny Pan Stanisław Szymczyk, wraz z radnym Panem inż. Janem Karpińskim. Panom Stanisławowi Szymczykowi i Janowi Karpińskiemu składamy słowa podziękowania za włożony trud, cierpliwość i wytrwałość podczas całego okresu budowy. W pracach budowlanych pomagała również Ochotnicza Straż Pożarna z Bystrej. Funkcjonowanie Domu Ludowego pozwoli na rozwój kultury wśród mieszkańców Bystrej, kultywowanie tradycji w ramach tzw. małych ojczyzn.
W obecnym roku zespół kolędniczy z Bystrej po otrzymaniu wyróżnienia na Ogólnopolskim Przeglądzie w Bukowinie Tatrzańskiej został wytypowany i brał udział w Międzynarodowym Karnawale w Rijece (Chorwacja).
Myślę, że ta retrospektywna podróż w czasie, pozwoliła nam dorosłym, dzieciom i młodzieży prześledzić i przybliżyć losy naszej wsi. Liczę, że te wspomnienia, które ukazały osiągnięcia tworzone latami przez ludzi, którzy wpisali się w pejzaż Bystrej pozwoli jeszcze bardziej zintegrować środowisko mieszkańców wsi Bystra do wyzwań, które stają przed nami.
W związku z rocznicami został wydany biuletyn, w którym znajdziecie Państwo historię szkoły oraz nazwiska osób, którzy zasłużyli się dla szkoły i środowiska. Z historią szkoły wiąże się postać Juliusza Słowackiego naszego patrona szkoły. Program artystyczny w wykonaniu naszej młodzieży związany jest z dniem 3. 05. i patronem Juliuszem Słowackim.
